Deniz Baykal’ın hatırlattığı bir detay

Geçen haftasonu AKP’nin en namlı bakanlarından birinin oğluyla sohbet ediyordum. Dedi ki “Deniz Baykal ile Nesrin Baytok arasında yaşanan şey onları ve eşlerini ilgilendirir. Başka kimseye de bir şey söylemek düşmez”.

Ben de aşağı yukarı aynı şeyi düşündüğümden gündemi işgal eden ve asıl konuşması gerekenlerin dışında herkesin lafazanlıkla iğdiş ettiği o meseleye girmeyeceğim.

Tuttuğum, beğendiğim, desteklediğim bir politikacı olmamakla birlikte Baykal hakkında pek de bilinmediğini düşündüğüm bir ayrıntıyı paylaşmak istedim sadece bu vesileyle.

Baykal’ın hayatını etkilediğini söylediği Rudyard Kipling‘in ‘If” (Eğer) adını taşıyan ve Türkçeye bir dönemki Başkanı Bülent Ecevit tarafından ‘Adam olmak’ adıyla çevrilen şiiri bence çok daha fazla kişiye ulaşması gereken dizeleri saklıyor yıllardır içinde. (Kipling de ayrıca incelenmesi gereken ilginç bir karakter)

Baykal’ın siyasi hayatına bir çırpıda bakınca hayli şaşırtıcı dursa da bu durum ‘Adam Olmak’ şiirinin harikuladeliğini gölgelemez.

Hatırlayalım mı?

Adam Olmak

Çevrende herkes şaşırsa,
bunu da senden bilse,
sen aklı başında kalabilirsen eğer,
herkes senden kuşku duyarken hem kuşkuya yer bırakır,
hem kendine güvenirsen eğer,
bekleyebilirsen usanmadan,
yalanla karşılık vermezsen yalana,
kendini evliya sanmadan
kin tutmayabilirsen kin tutana.
Düşlere kapılmadan düş kurabilir,
yolunu saptırmadan düşünebilirsen eğer,
ne kazandım diye sevinir, ne yıkıldım diye yerinir,
ikisine de vermeyebilirsen değer,
söylediğin gerçeği eğip büken düzenbaz,
kandırabilir diye safları, dert edinmezsen,
ömür verdiğin işler bozulsa da yılmaz,
koyulabilirsen işe yeniden.
Döküp ortaya varını yoğunu,
bir yazı turada yitirsen bile,
yitirdiklerini dolamaksızın dile
baştan tutabilirsen yolunu.
Yüreğine, sinirine dayan diyecek
direncinden başka şeyin kalmasa da,
herkesin bırakıp gittiği noktada,
sen dayanabilirsen tek.
Herkesle düşüp kalkar, erdemli kalabilirsen,
unutmayabilirsen halkı, krallarla gezerken,
dost da düşman da incitemezse seni,
ne küçümser, ne büyültürsen çevreni
her saatin her dakikasına
emeğini katarsan hakçasına
her şeyi ile dünya önüne serilir,
üstelik oğlum, adam oldun demektir…

(Bu yazıyı yazdıktan sonra Ali Gökmen, Deniz Baykal’ın ağzından okunmuş bir versiyonu olduğunu hatırlattı, onu da ekliyorum aşağıya. Çok iyi bir şiir okuyucusu olmasa ve arada birkaç mısrayı atlasa da kendi ağzından duymuş olalım yine de)

Bu şiiri her okuduğumda içinde yeni bir şeyler buluyorum. Eminim sizde de aynı etkiyi bırakacaktır.

Ve Bülent Ecevit demişken; onun da ne kendine has bir şair olduğunu unutmayalım sakın…